Khoan bê tông là việc khó nhất trong nhóm khoan cầm tay nếu làm sai cách: mũi nhanh mòn, máy nóng, lỗ lệch và đôi khi nguy hiểm. Bài này hướng dẫn trọn quy trình: chọn máy theo cỡ lỗ, chọn mũi đúng chuôi và đúng đường kính, bật chế độ khoan búa đúng lúc, xử lý khi mũi kẹt và các quy tắc an toàn. Thông số máy và quy cách mũi lấy từ trang sản phẩm FEG, GOMES, AVATAR và HAYNER; kỹ thuật khoan là kiến thức chung của nghề.
1. Chọn máy theo cỡ lỗ
| Sản phẩm | Tính năng | Công suất | Tốc độ không tải | Tốc độ búa |
|---|---|---|---|---|
| Máy khoan bê tông 26mm(3 chứcnăng) FEG EG-2601SRE | Bê tông 4 – 26mm | 800W | 900 vòng/phút | 0 – 4400 lần/phút |
| Máy khoan đục 26mm (2 chức năng) FEG EG-550 | Bê tông 4 – 26mm | 1050W | 700 vòng/phút | 0 – 4450 lần/phút |
| Máy khoan đục 26mm (2 chức năng) FEG EG-556 | Bê tông 4 – 26mm | 1100W | 0- 800 vòng/phút | 0 – 4800 lần/phút |
| Máy khoan đục 32mm (2 chức năng) FEG EG-560 | Bê tông 4 – 32mm | 1500W | 950 vòng/phút | 0 – 4200 lần/phút |
| Máy khoan đục kiểu PR.38 FEG EG-580 | Bê tông 38mm | 1050W | 0-400 vòng/phút | 2900 lần/phút |
Máy khoan bê tông FEG như Máy khoan bê tông 26mm(3 chứcnăng) FEG EG-2601SRE (bê tông 4 đến 26 mm, 800 W) đáp ứng phần lớn lỗ tắc kê và lỗ đi dây. Khi cần lỗ lớn hơn, Máy khoan đục 32mm (2 chức năng) FEG EG-560 ghi bê tông đến 32 mm và Máy khoan đục kiểu PR.38 FEG EG-580 ghi bê tông 38 mm. Bên GOMES có Máy khoan bê tông 3 chức năng GOMES GB-2608 SRE (1.020 W) và Máy khoan bê tông 3 chức năng GOMES GB-2603 (800 W), cùng loại 3 chức năng. Với việc di động trên cao, xem thân máy pin Thân máy khoan bê tông FEG EG-A3M21-RH20 (bê tông 22 mm).
2. Chọn mũi khoan: chuôi, loại và đường kính
Mũi phải khớp với đầu cặp của máy. Mũi chuôi SDS có rãnh để gài vào đầu cặp kiểu SDS, cho phép mũi trượt trong đầu cặp khi máy đập. Trên Viễn Đông có các nhóm mũi bê tông sau:
| Mẫu | Loại | Quy cách theo trang sản phẩm |
|---|---|---|
| Mũi khoan bê tông (SDS) 2 cạnh AVATAR AV-SDS02 | Chuôi SDS, 2 cạnh | Từ 6×110 mm đến các cỡ 12 mm dài hơn (6, 8, 10, 12 mm) |
| Mũi khoan bê tông 4 cạnh (SDS) AVATAR AV-SDS04 | Chuôi SDS, 4 cạnh | 6×160, 8×160, 10×160, 12×160 mm |
| Mũi khoan bê tông chuôi (SDS) 2 cạnh HAYNER HN-SDS | Chuôi SDS, 2 cạnh (HAYNER) | 6×110, 6×160, 8×110, 8×160, 10×160, 12×160, 14×160 mm |
| Mũi khoan tường AVATAR AV-MDB | Mũi khoan tường, chân vát | 5×85, 6×100, 8×120, 10×120, 12×150 mm |
| Mũi khoan bê tông (chân lục giác) AVATAR AV-KBT-LG (HEX) | Chuôi lục giác | 14, 16, 18, 20, 22 mm, dài 280 mm |
Quy cách ghi theo “đường kính × chiều dài”. Đường kính mũi phải khớp với đường kính tắc kê: mũi quá nhỏ làm lỗ chật, tắc kê không vào; mũi quá lớn làm lỗ rộng, tắc kê lỏng và mép bê tông dễ vỡ. Mũi SDS 4 cạnh và 2 cạnh khác nhau về hình dạng lưỡi cắt; trang sản phẩm chỉ ghi quy cách kích thước, nên hãy hỏi kỹ thuật viên nếu cần biết khác biệt khi làm việc với bê tông có cốt thép.
3. Chuẩn bị trước khi khoan
- Dò đường điện, ống nước âm tường; tránh khoan vào vị trí có đường ống, dây dẫn.
- Đánh dấu tâm lỗ bằng dấu hoặc chấm tâm nhỏ.
- Chọn mũi đúng đường kính và còn sắc; mũi cùn làm máy nóng và tốn sức.
- Kiểm tra mũi đã gài chắc vào đầu cặp, thử kéo nhẹ.
- Đeo kính, khẩu trang chống bụi, bảo vệ tai, găng tay.
4. Các bước khoan
- Giữ máy vuông góc với bề mặt, hai tay chắc chắn; dùng tay cầm phụ nếu có.
- Khởi động ở tốc độ thấp để mũi bám vào bề mặt, tránh trượt.
- Khi mũi đã vào, bật chế độ khoan búa hoặc tăng tốc theo hướng dẫn của máy.
- Giữ lực ép vừa phải, để mũi và cơ cấu búa làm việc; ép quá mạnh làm máy nóng và mũi mòn nhanh.
- Khoan sâu thì rút mũi ra vài lần để đẩy bụi ra khỏi lỗ, tránh kẹt.
- Thổi hoặc hút sạch bụi trong lỗ trước khi đặt tắc kê.
5. Xử lý khi mũi bị kẹt hoặc gặp thép
Đừng giật máy mạnh. Giảm lực ép, tắt chế độ búa nếu máy có chức năng khoan không búa, quay ngược nhẹ để thoát mũi. Nếu gặp thép trong bê tông (mũi dừng, không tiến, phát tiếng khác), dời tâm lỗ sang vị trí khác vài centimet; không cố khoan xuyên bằng mũi bê tông và không ép mạnh làm máy giật.
6. Khi nào dùng máy đục hoặc khoan rút lõi?
Với việc đục rãnh đi ống, xem các máy đục bê tông như Máy đục bê tông 17mm FEG EG-581 và Máy đục bê tông 17mm FEG EG-582 (đục bê tông 17 mm theo thông số); xem bài Chọn máy đục bê tông 17mm hay 30mm. Với lỗ rất lớn như lỗ đi ống, xem máy khoan rút lõi Máy khoan rút lõi GOMES GCD-120 (bê tông 15 đến 120 mm theo thông số) và các mũi rút lõi AVATAR; xem bài Khoan rút lõi bê tông: khô hay ướt?.
7. Lỗi thường gặp
- Dùng mũi không đúng chuôi với đầu cặp của máy.
- Chọn mũi sai đường kính so với tắc kê.
- Ép mạnh làm máy nóng, mũi mòn.
- Không rút mũi để thoát bụi khi khoan sâu.
- Bỏ qua việc dò đường điện, nước âm tường.
8. An toàn khi khoan bê tông
Bụi bê tông chứa silica có hại cho phổi; luôn đeo khẩu trang chống bụi phù hợp và dùng hút bụi nếu có. Đeo kính bảo hộ vì mảnh bê tông có thể bắn ra. Giữ máy bằng hai tay; khi mũi kẹt máy có thể xoay giật mạnh. Không khoan khi đứng trên thang không ổn định.
Độ sâu lỗ và cách đánh dấu
Lỗ khoan cho tắc kê nên sâu hơn chiều dài tắc kê một chút để có chỗ cho bụi còn sót lại, tránh tắc kê bị chặn trước khi vào hết. Cách đơn giản để khoan đủ sâu mà không quá sâu là quấn một đoạn băng keo quanh mũi tại vị trí độ sâu cần khoan, hoặc dùng thanh chặn độ sâu nếu máy có. Với tắc kê chịu lực, tuân theo hướng dẫn về chiều sâu và đường kính lỗ của nhà sản xuất tắc kê.
Khoan trên trần và vị trí khó
- Đứng vững trên thang hoặc giàn giáo ổn định; không vươn người quá tầm.
- Đeo kính và khẩu trang vì bụi rơi thẳng xuống mặt.
- Giữ máy vuông góc với trần, tránh lệch làm kẹt mũi.
- Máy pin cơ động hơn khi khoan trần vì không vướng dây; xem bài Máy khoan bê tông dùng pin loại nào tốt?.
Bảo quản mũi khoan
Mũi bê tông cần được lau sạch bụi sau khi dùng, cất khô ráo, không để va chạm vào nhau làm mẻ lưỡi cắt. Mũi cùn, mẻ hoặc cong nên thay: tiếp tục dùng sẽ làm lỗ lệch, máy nóng và tốn điện hoặc tốn sức. Chuôi mũi nên được bôi mỡ mỏng theo hướng dẫn của hãng nếu cần, và kiểm tra rãnh gài định kỳ.
Những dấu hiệu cho thấy bạn đang khoan sai cách
- Máy nóng nhanh bất thường hoặc có mùi khét: dừng máy để nguội, kiểm tra mũi và lực ép.
- Mũi không ăn dù đã bật chế độ khoan búa: kiểm tra chế độ máy, mũi có đúng loại và còn sắc không.
- Lỗ bị lệch hoặc rộng hơn mũi: máy không giữ vuông góc hoặc mũi bị rơ trong đầu cặp.
- Máy giật mạnh liên tục: có thể mũi đang kẹt hoặc gặp thép; giảm lực và dời vị trí.
Câu hỏi thường gặp
Khoan bê tông có cần bật chế độ búa không?
Với bê tông và gạch, chế độ búa giúp mũi phá vật liệu hiệu quả hơn. Với gỗ và kim loại thì không dùng chế độ búa. Máy có chức năng khoan không búa giúp xử lý khi gặp thép.
Mũi SDS có dùng cho máy khoan thường được không?
Chuôi SDS chỉ lắp được vào đầu cặp kiểu SDS. Hãy kiểm tra đầu cặp của máy trên trang sản phẩm trước khi mua mũi.
Làm sao chọn đúng đường kính mũi cho tắc kê?
Dùng mũi có đường kính theo hướng dẫn của tắc kê; nếu không chắc, hỏi nhà cung cấp tắc kê hoặc kỹ thuật viên.
Xem thêm danh mục máy khoan đục, khoan bê tông và mũi khoan, mũi khoét, hoặc gọi 0967 953 136.
Cần tư vấn chọn máy?
Kỹ sư Viễn Đông hỗ trợ miễn phí
Danh mục sản phẩm liên quan
Cần tư vấn chọn máy? Gọi 0967 953 136 hoặc xem Chọn máy theo công việc.
Bài viết liên quan
Máy khoan bê tông loại nào tốt? Cách chọn theo công suất, cỡ lỗ và công việcCách chọn máy khoan bê tông chạy điện: so sánh thông số FEG và GOMES, đọc công suất, tốc độ búa, khả…
Khoan bê tông bằng máy pin có khoẻ không? Kinh nghiệm chọn máyMáy pin khoan bê tông có khỏe không? So sánh khả năng khoan 22 mm của thân máy pin với máy điện…
Công dụng các loại máy khoan cầm tay: khoan gì, chọn loại nàoCông dụng các loại máy khoan cầm tay: khoan điện thường, khoan búa, khoan 2 trong 1, khoan bê tông và khoan…