Máy hàn là thiết bị cốt lõi của xưởng cơ khí, nhưng “máy hàn” gồm nhiều phương pháp: hàn que (MMA hay hồ quang tay), hàn MIG dùng dây liên tục và hàn TIG dùng điện cực không nóng chảy. Mỗi phương pháp phù hợp một nhóm việc, đòi hỏi tay nghề và chi phí vận hành khác nhau. Bài này giải thích sự khác biệt, đọc thông số của các máy FEG và HAYNER trên Viễn Đông và hướng dẫn chọn theo loại việc, kèm các nguyên tắc an toàn không thể bỏ qua. Số liệu lấy từ trang sản phẩm và tài liệu của FEG; phần giải thích phương pháp hàn là kiến thức chung của nghề.
1. Bảng thông số các máy hàn
| Sản phẩm | Công suất | Phạm vi dòng hàn | Đường kính que hàn | Trọng lượng |
|---|---|---|---|---|
| Máy hàn Mini, que 2.5mm FEG ARC-160 mini (IGBT) | 4.1-5.6KVA | 20-160A | 1.6-3.2mm | 2.1 kg |
| Máy hàn điện tử HAYNER ZX7-200 | 4.4-8.2KVA | 10-200A | 1.6-3.2mm | 5.0 kg |
| Máy hàn điện tử, que 2.5mm FEG ZX7-230 (IGBT) | 5.0-6.5KVA | 20-230A | 1.6-3.2mm | 7.5 kg |
| Máy hàn ARC, que 3.2mm FEG ARC-230 (IGBT) | 5.7-7.4KVA | 20-230A | 1.6-4.0mm | 8.0 kg |
| Máy hàn điện tử FEG MMA-215 | 4.9-9.4KVA | 10-210A | 1.6-4.0mm | 9.0 kg |
| Máy hàn MMA, que 4.0mm FEG MMA-250 (MOFET) | 7.3-9.4KVA | 20-250A | 1.6-4.0mm | 9.0 kg |
| Máy hàn MIG không bình khí FEG MIG-250NB | 5.7-8.3KVA | 20-250A | 1.6-4.0mm | 11.5 kg |
| Máy hàn Inox FEG TIG-215S | 6.5KVA | 10-210A | 0.93mm | 11 kg |
Máy hàn que gồm Máy hàn Mini, que 2.5mm FEG ARC-160 mini (IGBT) (dòng hàn 20 đến 160 A, nặng 2,1 kg), Máy hàn điện tử HAYNER ZX7-200 của HAYNER (10 đến 200 A, 5,0 kg), Máy hàn điện tử, que 2.5mm FEG ZX7-230 (IGBT) và Máy hàn ARC, que 3.2mm FEG ARC-230 (IGBT) (20 đến 230 A), Máy hàn điện tử FEG MMA-215 (10 đến 210 A) và Máy hàn MMA, que 4.0mm FEG MMA-250 (MOFET) (20 đến 250 A, que đến 4,0 mm). Máy hàn MIG không bình khí FEG MIG-250NB là máy hàn MIG không bình khí (20 đến 250 A, dây hàn 0,6 đến 1,0 mm, nặng 11,5 kg) và Máy hàn Inox FEG TIG-215S là máy hàn TIG (10 đến 210 A, dùng bình khí, nặng 11 kg).
2. Hàn que (MMA): đơn giản và linh hoạt
Hàn que dùng que hàn có lớp thuốc bọc: hồ quang giữa que và vật hàn làm nóng chảy kim loại que và vật hàn, lớp thuốc cháy tạo khí và xỉ bảo vệ mối hàn. Ưu điểm: thiết bị đơn giản, gọn, không cần bình khí, hàn được ở ngoài trời và nhiều vị trí; phù hợp hàn khung sắt, kết cấu, sửa chữa. Hạn chế: phải thay que, phải gõ xỉ, tốc độ hàn thấp hơn MIG và mối hàn phụ thuộc nhiều vào tay nghề. Các máy trong bảng có ghi (IGBT) hoặc (MOFET) ở tên sản phẩm, đó là mô tả mạch điện tử của máy; cách hiểu chi tiết hãy xem tài liệu nhà sản xuất.
3. Đọc dòng hàn và đường kính que
Dòng hàn (ampe) là cường độ dòng điện hồ quang; que hàn càng lớn càng cần dòng hàn cao. Ví dụ máy Máy hàn MMA, que 4.0mm FEG MMA-250 (MOFET) ghi dòng 20 đến 250 A và que 1,6 đến 4,0 mm, hỗ trợ que 5,0 mm theo tài liệu; máy Máy hàn Mini, que 2.5mm FEG ARC-160 mini (IGBT) ghi dòng 20 đến 160 A và que 1,6 đến 3,2 mm. Hãy chọn máy có dải dòng hàn bao phủ que và độ dày vật bạn thường hàn. Nhà sản xuất que hàn thường có bảng dòng hàn gợi ý theo đường kính que; hãy tra bảng này thay vì dùng một con số chung.
4. Công suất kVA và nguồn điện
Công suất ghi theo kVA cho biết nguồn điện máy cần. Máy hàn công suất lớn như MMA-250 (7,3 đến 9,4 kVA) cần nguồn điện và dây dẫn đủ tải; nếu nguồn yếu, máy không đạt dòng hàn mong muốn và hồ quang không ổn định. Hãy trao đổi với thợ điện về nguồn cấp cho máy, đặc biệt khi dùng máy ở công trình có nguồn điện hạn chế hoặc khi dùng máy phát.
5. Hàn MIG: nhanh và liên tục
Hàn MIG cấp dây hàn liên tục từ cuộn nên hàn nhanh, ít phải dừng; phù hợp sản xuất và hàn nhiều mối dài. Máy hàn MIG không bình khí FEG MIG-250NB theo thông số là máy MIG không bình khí, motor 40 W, dây hàn 0,6 đến 1,0 mm; theo tài liệu của FEG, dùng được cuộn dây hàn từ 1,0 đến 5,0 kg. Việc không dùng bình khí giúp máy tiện lợi, nhưng loại dây hàn và điều kiện sử dụng cần theo hướng dẫn của hãng; hãy hỏi kỹ thuật viên Viễn Đông trước khi mua dây.
6. Hàn TIG: mối hàn đẹp cho vật mỏng và inox
Hàn TIG dùng điện cực không nóng chảy và khí bảo vệ từ bình, cho mối hàn sạch và chính xác, thường dùng cho vật mỏng và inox. Máy hàn Inox FEG TIG-215S ghi dòng hàn 10 đến 210 A, dùng bình khí, dây hàn 0,93 mm; trên website được gọi là máy hàn inox. Đổi lại, TIG đòi hỏi tay nghề cao hơn, tốc độ hàn thấp hơn và thiết bị đi kèm (bình khí) phức tạp hơn.
7. Chọn theo loại việc
| Việc | Hướng chọn |
|---|---|
| Khung sắt, cổng, hàng rào, kết cấu | Máy hàn que ARC-230, MMA-215 hoặc MMA-250 |
| Sửa chữa lưu động, việc nhỏ | Máy nhỏ gọn như ARC-160 mini (2,1 kg) hoặc ZX7-200 (5,0 kg) |
| Hàn nhiều mối dài liên tục | Máy hàn MIG như MIG-250NB |
| Hàn inox, vật mỏng, yêu cầu mối hàn đẹp | Máy hàn TIG như TIG-215S |
8. Thiết bị bảo hộ khi hàn
- Mặt nạ hàn: bảo vệ mắt và mặt khỏi tia hồ quang; không bao giờ nhìn trực tiếp hồ quang bằng mắt trần.
- Găng tay hàn và quần áo dài khó cháy: chống bắn tóe, nhiệt.
- Giày bảo hộ: chống vật nóng rơi.
- Khẩu trang hoặc hút khói: khói hàn có hại; hàn nơi thông gió tốt.
9. An toàn điện và cháy
- Kẹp mát tiếp xúc tốt với vật hàn; dây hàn nguyên vẹn, không hở vỏ.
- Không hàn ở nơi ẩm ướt hoặc đứng trên nền ướt.
- Dọn vật dễ cháy khỏi khu vực hàn; có bình chữa cháy trong tầm tay.
- Không hàn thùng chứa nhiên liệu hoặc vật chứa chất cháy nổ khi chưa được xử lý an toàn.
- Chờ vật hàn nguội hoặc cảnh báo vật còn nóng trước khi chạm.
10. Bảo dưỡng máy hàn
Thổi bụi ở khe thông gió, nhất là bụi kim loại; kiểm tra kẹp mát, kẹp que và dây hàn; giữ cáp gọn, tránh gập mạnh; không để máy ẩm. Với máy hàn có quạt làm mát, không bịt khe thông gió. Cất máy nơi khô ráo.
11. Bố trí xưởng hàn
Xưởng hàn cần khu vực riêng tách khỏi khu vực chứa vật dễ cháy, có hút khói hoặc thông gió, nguồn điện đủ tải và nền không ẩm. Xem thêm bài Bộ máy cho xưởng cơ khí nhỏ.
Ví dụ chọn máy cho ba loại xưởng
| Xưởng | Việc | Gợi ý |
|---|---|---|
| Xưởng làm cổng, hàng rào, khung sắt | Hàn kết cấu thép nhiều mối, nhiều vị trí | Máy hàn que ARC-230 hoặc MMA-250 là máy chính; ARC-160 mini cho việc lưu động |
| Xưởng sản xuất lặp lại, mối dài | Nhiều mối dài, cần hàn nhanh | Máy MIG như MIG-250NB, kèm máy hàn que dự phòng |
| Xưởng làm đồ inox, thiết bị bếp | Mối hàn đẹp trên vật mỏng | Máy hàn TIG như TIG-215S và bình khí |
Những lỗi thường gặp khi hàn
- Chọn dòng hàn quá thấp làm hồ quang yếu, mối hàn không ngấu; quá cao làm cháy thủng vật mỏng.
- Kẹp mát tiếp xúc kém, hồ quang không ổn định.
- Không làm sạch bề mặt vật hàn (rỉ, sơn, dầu), làm mối hàn rỗ.
- Bỏ qua việc làm sạch xỉ giữa các lớp hàn que.
- Hàn khi thiếu bảo hộ mắt và da.
Làm sạch mối hàn sau khi hàn
Sau khi hàn que, gõ xỉ bằng búa gõ xỉ rồi chải sạch bằng bàn chải sắt; mài nhẹ phần cao quá bằng máy mài góc với đá mài phù hợp; kiểm tra mối hàn bằng mắt: mối hàn đạt đều, không rỗ, không nứt, không bị cháy chân. Xem bài Cách dùng máy mài góc an toàn khi làm sạch mối hàn.
Câu hỏi thường gặp
Máy hàn que hay MIG cho người mới?
Máy hàn que đơn giản và linh hoạt, là lựa chọn phổ biến để bắt đầu; MIG nhanh hơn nhưng cần làm quen với cấp dây và điều kiện sử dụng.
Có cần bình khí khi dùng MIG-250NB không?
Theo thông số, máy là loại không bình khí. Hãy hỏi kỹ thuật viên về loại dây hàn phù hợp và điều kiện sử dụng.
Mua máy hàn ở đâu?
Xem danh mục máy hàn điện tử hoặc gọi 0967 953 136.
Cần tư vấn chọn máy?
Kỹ sư Viễn Đông hỗ trợ miễn phí
Danh mục sản phẩm liên quan
Cần tư vấn chọn máy? Gọi 0967 953 136 hoặc xem Chọn máy theo công việc.
