Với máy dùng pin, pin và sạc là phần quyết định bạn làm việc được bao lâu mỗi ca và máy có hoạt động ổn định hay không. Nhiều người chọn pin chỉ theo dung lượng lớn nhất hoặc sạc theo cái rẻ nhất, rồi phát hiện pin không vừa chân máy, sạc chậm hơn nhịp làm việc, hoặc pin nhanh xuống cấp vì dùng sai cách. Bài này giải thích cách đọc thông số pin và sạc, cách chọn theo kiểu công việc, và những nguyên tắc an toàn khi dùng pin lithium-ion. Số liệu về từng mẫu lấy từ trang sản phẩm FEG và GOMES trên Viễn Đông; phần giải thích nguyên lý là kiến thức chung về pin lithium-ion, không phải đặc tính riêng của mẫu nào.
1. Đọc thông số của pin
- Điện áp (V): phải khớp với điện áp của máy. Dòng máy 21V cần pin 21V; dòng 16,8V cần pin 16,8V. Dùng sai điện áp có thể làm hỏng máy hoặc không hoạt động.
- Dung lượng (Ah): lượng điện pin chứa được. Nhân điện áp với dung lượng sẽ ra năng lượng tính theo Wh: ví dụ 21V và 4Ah cho 84 Wh, gấp đôi pin 21V 2Ah (42 Wh). Dung lượng càng lớn thì cùng một tải sẽ chạy được lâu hơn, nhưng pin cũng nặng và đắt hơn.
- Số cell: số viên pin lithium-ion bên trong. Với cùng loại cell, pin nhiều cell hơn thường có dung lượng lớn hơn.
- Dòng xả (C): khả năng cấp dòng điện của pin cho máy. Máy công suất lớn, như máy siết ốc hay khoan bê tông, kéo dòng lớn nên cần pin có thông số dòng xả cao. Chỉ nên so sánh thông số này giữa các pin cùng hãng, vì mỗi nhà sản xuất có thể đo theo cách riêng.
- Kiểu chân pin: hình dạng ngàm kết nối với thân máy và sạc. Trang sản phẩm ghi chân pin kiểu Makita hoặc Hitachi/Makita. Hãy dùng pin và sạc của đúng hãng theo hướng dẫn trên trang sản phẩm; đừng tự suy đoán khả năng tương thích chéo với pin của thương hiệu khác.
2. Pin FEG 21V trên Viễn Đông
Dòng pin FEG có ba mã, đều 21V và chân Makita:
| Sản phẩm | Khả năng lưu trữ | Số lượng pin litium-lion | Dòng xả | Vỏ |
|---|---|---|---|---|
| Pin 05 cell 2.0AH FEG EG-A2M21A2C10 | 2Ah | 05cell | 05C, Đèn led | Chống sốc – chịu lực |
| Pin 10 cell 4.0AH FEG EG-A2M21A4C10 | 4Ah | 10cell | 10C, Đèn led | Chống sốc – chịu lực |
| Pin 10 cell 4.0AH FEG EG-AM21A4C10 | 4Ah | 10cell 18650 | 10C | Chống cháy – chống sốc |
Pin 05 cell 2.0AH FEG EG-A2M21A2C10 là bản 2Ah với 5 cell; hai mã 4Ah là Pin 10 cell 4.0AH FEG EG-A2M21A4C10 và Pin 10 cell 4.0AH FEG EG-AM21A4C10, đều 10 cell. Về khác biệt cụ thể giữa hai pin 2Ah và 4Ah, xem bài Pin 2.0Ah và 4.0Ah khác nhau thế nào?.
3. Pin GOMES
GOMES có nhiều mã pin cho các dòng máy 21V, 16,8V và 12V:
| Sản phẩm | Số lượng viên pin | Dung lượng | Hiệu điện thế |
|---|---|---|---|
| Pin 5 cell 2.0AH GOMES C2M21A2C5 | 5 cell | 2,0.Ah | 21V |
| Pin 10 cell 4.0Ah GOMES C2M21A4C5 | 10 cell | 4,0.Ah | 21V |
| Pin 10 cell 3.0Ah GOMES C2H21A3C5 (D2M21A3C5) | 10 cell | 3,0.Ah | 21V |
| Pin 4 cell, 1.5AH GOMES B2D16A1.5C5 | 4 cell | 1,5.Ah | 16,8V |
| Pin 3 cell, 1.0AH GOMES GB-12V | 3 cell | 1.0.Ah | 12V |
Hai dòng chân pin khác nhau: Pin 10 cell 4.0Ah GOMES C2M21A4C5 và Pin 5 cell 2.0AH GOMES C2M21A2C5 chân kiểu Makita, còn Pin 10 cell 3.0Ah GOMES C2H21A3C5 (D2M21A3C5) ghi kiểu Hitachi/Makita. Pin 5 cell 2.0Ah chống rung (dùng cho GOMES C2M21A2C5-VR có tên gọi ghi là pin 5 cell 2.0Ah chống rung. Hãy chọn đúng mã pin theo máy bạn đang dùng.
4. Đọc thông số của sạc
Hai thông số quan trọng nhất của sạc là điện áp ra (phải khớp pin) và dòng sạc (A). Dòng sạc càng lớn thì thời gian sạc càng ngắn trong điều kiện bình thường, tuy nhiên tốc độ sạc còn do pin quyết định. Sạc nhanh hợp với người làm nhiều ca trong ngày; sạc thường hợp với người dùng không liên tục và muốn tiết kiệm. Các sạc FEG dưới đây đều có điện áp vào 220V/50Hz; các sạc 21V ghi chân sạc kiểu Makita:
| Sản phẩm | Điện áp ra | Dòng sạc | Số lượng chân sạc |
|---|---|---|---|
| Sạc bàn 2,5A FEG EG-AM-2,5DC | 21V | 2,5A | — |
| Sạc nhanh 3,5A FEG EG-AM-3,5DC | 21V | 3,5A | — |
| Sạc đôi 8,0A FEG EG-AM-8,0DC-2 | 21V | 8,0A | 02 |
| Sạc cốc 1.5A FEG A2M-1.5DC | 16.8V | 1.5A | — |
Sạc bàn 2,5A FEG EG-AM-2,5DC là sạc bàn 2,5A, Sạc nhanh 3,5A FEG EG-AM-3,5DC là sạc nhanh 3,5A, Sạc đôi 8,0A FEG EG-AM-8,0DC-2 là sạc đôi 8,0A với hai chân sạc nên sạc được hai pin cùng lúc, còn Sạc cốc 1.5A FEG A2M-1.5DC là sạc cốc 1,5A điện áp ra 16,8V cho dòng máy 16,8V. Sạc của GOMES gồm Sạc rời GOMES C2M21.2,0DC (21V/2,0A), Sạc dây GOMES B2MH-1.5TC (21V/1,5A), Chân sạc kiểu Hitachi GOMES GB-21V-2AH (chân sạc kiểu Hitachi, 21V/2,0A) và các sạc dây cho pin 12V hay 4,5V.
5. Chọn pin và sạc theo kiểu công việc
| Kiểu công việc | Gợi ý về pin | Gợi ý về sạc |
|---|---|---|
| Việc nhẹ, không liên tục: bắt vít, khoan nhẹ | Pin dung lượng nhỏ cho máy nhẹ và gọn | Sạc thường |
| Việc nặng: siết ốc, khoan bê tông, mài | Pin dung lượng lớn, dòng xả cao | Sạc nhanh |
| Làm cả ngày, nhiều máy | Ít nhất hai pin để thay luân phiên | Sạc đôi để sạc song song |
6. Một bộ pin cho nhiều máy
Lợi thế lớn nhất của hệ máy dùng pin là dùng chung pin cho nhiều thân máy cùng kiểu chân. Khi mua máy mới, hãy kiểm tra kiểu chân pin và điện áp ghi trên trang sản phẩm; nếu trùng với bộ pin đang có, bạn có thể mua thân máy riêng mà không cần mua thêm pin. Xem thêm bài Máy dùng pin 21V: một pin cho cả bộ máy.
7. An toàn khi dùng pin lithium-ion
- Chỉ sạc pin bằng sạc đúng điện áp và đúng hãng theo hướng dẫn.
- Không dùng pin bị phồng, rò rỉ, nứt vỏ hoặc có mùi lạ; ngừng sử dụng và liên hệ để được hỗ trợ.
- Không để pin dưới nắng gắt, trong xe kín hoặc gần nguồn nhiệt.
- Không làm chập hai cực, không tháo vỏ pin.
- Sạc ở nơi thoáng, khô, không để pin đang sạc gần vật dễ cháy và không để sạc qua đêm khi không có người.
- Khi cất lâu ngày, nên cất pin ở nơi khô mát, không để cạn hoàn toàn.
8. Kéo dài tuổi thọ pin
Pin lithium-ion hao mòn theo số chu kỳ sạc xả và theo nhiệt độ. Hãy để pin nguội bớt trước khi sạc nếu vừa làm việc nặng; tránh xả cạn thường xuyên; không để máy kẹt tải kéo dài vì sẽ làm pin nóng. Với pin dùng không thường xuyên, sạc đầy rồi để đến mức khoảng nửa pin trước khi cất lâu ngày.
Ước lượng thời gian chạy của pin
Có một phép tính đơn giản giúp bạn hình dung: thời gian chạy xấp xỉ bằng năng lượng của pin chia cho công suất máy thực sự tiêu thụ. Ví dụ minh họa để dễ hiểu (không phải số đo của máy nào): pin 21V 4Ah có 84 Wh; nếu máy tiêu thụ trung bình 200 W khi làm việc thì pin chạy khoảng 25 phút liên tục; nếu máy chỉ tiêu thụ trung bình 100 W thì được khoảng 50 phút. Thực tế thời gian chạy còn phụ thuộc vào tải, nhiệt độ và tình trạng của pin, nên dùng con số này như hướng dẫn thô. Máy làm việc ngắt quãng như bắt vít thường chạy lâu hơn nhiều so với máy chạy liên tục như máy mài.
Quy trình sạc đúng
- Để pin nguội nếu vừa làm việc nặng, sờ vào thấy nóng thì đợi trước khi sạc.
- Gắn pin vào đúng chân sạc, kiểm tra tiếp xúc chắc chắn.
- Sạc ở nơi thoáng, khô, tránh nắng và vật dễ cháy.
- Rút pin khi sạc đầy theo chỉ báo của sạc; không để pin nằm trên sạc nhiều ngày không cần thiết.
- Kiểm tra định kỳ dây nguồn và chân sạc; thấy nứt, cháy xém thì ngừng dùng.
Dấu hiệu pin cần kiểm tra hoặc thay
- Pin hết điện nhanh bất thường so với lúc mới mua.
- Pin nóng rõ rệt khi làm việc nhẹ hoặc khi sạc.
- Vỏ pin phồng, nứt, rò rỉ hoặc có mùi lạ: ngừng sử dụng ngay.
- Máy ngắt đột ngột dù pin báo còn điện.
Checklist mua pin và sạc
- Điện áp pin khớp điện áp máy.
- Kiểu chân pin khớp thân máy và chân sạc.
- Dung lượng phù hợp nhịp làm việc: ngắt quãng hay liên tục.
- Dòng sạc phù hợp: nhanh nếu làm nhiều ca.
- Có ít nhất hai pin nếu làm việc cả ngày.
- Mua từ nguồn chính hãng có bảo hành và hỗ trợ kỹ thuật.
Câu hỏi thường gặp
Pin 21V có dùng cho máy 16,8V được không?
Không nên. Điện áp của pin phải khớp với điện áp máy. Hãy kiểm tra thông số trên trang sản phẩm hoặc hỏi kỹ thuật viên.
Nên mua sạc nhanh hay sạc thường?
Nếu làm nhiều ca trong ngày hoặc phải chờ pin, sạc nhanh giúp giảm thời gian chờ. Nếu dùng vài lần mỗi tuần, sạc thường là đủ.
Một sạc có sạc được cả pin 2Ah và 4Ah không?
Điều kiện là điện áp ra và kiểu chân sạc khớp với pin. Dung lượng khác nhau chỉ làm thời gian sạc khác nhau. Hãy xác nhận trên trang sản phẩm cho từng mã.
Xem toàn bộ pin và sạc tại danh mục pin và sạc hoặc gọi 0967 953 136 để được tư vấn chọn đúng mã.
Cần tư vấn chọn máy?
Kỹ sư Viễn Đông hỗ trợ miễn phí
Danh mục sản phẩm liên quan
Cần tư vấn chọn máy? Gọi 0967 953 136 hoặc xem Chọn máy theo công việc.
Bài viết liên quan
7 tiêu chí chọn máy cầm tay cho đội thợ nhỏBảy tiêu chí chọn máy cầm tay cho đội thợ nhỏ: nhu cầu việc, thông số đúng việc, pin hay điện, hệ…
Cách đọc thông số máy cầm tay: W, Nm, Ah, vòng/phút, lần/phútGiải thích đúng các thông số in trên máy cầm tay: công suất, tốc độ không tải và tốc độ búa, lực…
Pin 2.0Ah và 4.0Ah khác nhau thế nào? Cách dùng pin bền lâuSo sánh pin 2.0Ah và 4.0Ah trên máy dùng pin 21V: số cell, dung lượng, dòng xả, trọng lượng và thời gian…